Video Yardımcı Hakem (VAR) sistemine daha ekonomik bir alternatif olarak geliştirilen Futbol Video Destek (FVS) sistemi, FIFA organizasyonlarının dışına çıkarak ilk defa yerel bir lig müsabakasında kullanıldı. Bu yenilikçi teknoloji, Forge FC ile Atletico Ottawa arasında oynanan Kanada Premier Lig karşılaşmasında test edilerek, futbolda video destekli karar alma mekanizmalarını daha geniş kitlelere ulaştırma yolunda atılan önemli bir adım oldu.
İnceleme Yetkisi Hakemlerden Antrenörlere Geçiyor
İncelemelerin doğrudan video yardımcı hakemler tarafından başlatıldığı geleneksel VAR sisteminin aksine, FVS’de sorumluluk tamamen takım yetkililerine bırakılıyor. Sistemin getirdiği temel yenilikler şunlardır:
- Teknik direktörlere, maç içerisindeki kritik kararlara itiraz edebilmeleri için kısıtlı sayıda hak tanınır.
- Bu itirazlar yalnızca goller, penaltı kararları ve kart gerektiren ciddi pozisyonlar için yapılabilir.
- Sistem, saha kenarındaki antrenörlerin aktif katılımına dayanır.
Kanada Premier Ligi’ndeki karşılaşmada bu sistem, ilk yarıda verilen bir penaltı kararında devreye girdi. Bir duran top organizasyonunda Forge FC hücum oyuncusu Brian Wright, kaleci Tristan Crampton ile girdiği mücadele sonrası yerde kaldı ve maçın hakemi penaltı noktasını gösterdi. Bu kararın ardından Atletico Ottawa Teknik Direktörü Diego Mejia, kendisine ayrılan FVS itiraz kartlarından birini kullanarak kararın incelenmesini talep etti. Pozisyonu ekrandan tekrar izleyen hakem, orijinal kararını değiştirmedi ve itiraz başarısız sayıldı. Penaltı atışını gole çeviren Forge FC, sahadan 2-0’lık galibiyetle ayrıldı.
Karar Alma Sürecini Hızlandıran Sınırlı İtiraz Hakkı
FVS, oldukça planlı ve yapılandırılmış bir itiraz mekanizması üzerinden işliyor. Sistemin sahadaki uygulanış adımları şu şekildedir:
- Her teknik direktöre, maç boyunca kullanabileceği standart iki itiraz hakkı verilir.
- Karşılaşmanın uzatmalara gitmesi durumunda, takımlara bir ekstra itiraz hakkı daha eklenir.
- İnceleme talep etmek isteyen antrenörün, elindeki özel kartı dördüncü hakeme teslim etmesi veya sözlü olarak talebini açıkça iletmesi zorunludur.
FIFA’nın Yaygınlaştırma Çalışmaları ve Genişleyen Test Süreçleri
FIFA, FVS sistemini ilk olarak 2021 yılında İspanya Futsal Ligi’nde denemiş ve o tarihten bu yana farklı platformlarda test etmeye devam etmiştir. Yönetim organı, özellikle finansal kaynakları kısıtlı olan liglerin de bu teknolojiden faydalanabilmesi amacıyla test alanlarını sürekli olarak genişletiyor.
Geçtiğimiz yılın kasım ayında FIFA, FVS’nin yerel organizasyonlardaki kullanımını artırmaya yönelik planlarını duyurmuştu. FIFA Hakem Komitesi Başkanı Pierluigi Collina da şubat ayında yaptığı değerlendirmede, önümüzdeki sezon gerçekleştirilecek denemelere daha fazla üye federasyonun ve turnuva organizatörünün davet edilebileceğini belirtti.
İnceleme başlatma inisiyatifinin hakemlerden alınarak yedek kulübesine verilmesi ve itiraz sayısının sınırlandırılması, FVS’yi VAR’a kıyasla çok daha uygun maliyetli ve basit bir sistem haline getiriyor. Test aşamaları sürse de uygulamanın Kanada’da hayata geçirilmesi, sistemin profesyonel lig seviyesinde dünya çapında benimseneceğinin güçlü bir işareti olarak kabul ediliyor.
