Türkiye Futbol Federasyonu (TFF), Süper Lig’de yeni sezon öncesi önemli bir teknolojik hamle yapmaya hazırlanıyor. Kulüplerden de uzun süredir gelen talepler doğrultusunda, çipli top teknolojisinin Türkiye’de uygulanması için gerekli adımlar atıldı. Bu yenilikle birlikte, stadyumlardaki kamera sayılarının artırılması ve Video Yardımcı Hakem (VAR) sisteminin çok daha doğru, hassas kararlar verebilmesi amaçlanıyor.
Ekstra 4 Kamera ile VAR’da Yüksek Hassasiyet
Türkiye Gazetesi’nden Tahir Kum’un aktardığı bilgilere göre, yeni sistemin kurulumu aşamasında her stadyuma ilave 4 adet kamera entegre edilecek. Böylece VAR sistemindeki hata payının en minimum seviyeye çekilmesi hedefleniyor.
Gerçekleştirilen toplantılarda ayrıca güncellenen oyun kurallarının Türkiye’de nasıl bir standartta uygulanacağı da konuşuldu. Federasyon, tartışmaya açık pozisyonlarda FIFA’nın katı tutumu yerine UEFA’nın daha standart uygulamalarını baz alma kararı verdi. Bunun yanı sıra, futbolcuların ağızlarını kapatarak konuşması durumunda VAR’ın devreye girerek sarı kart uygulamasına gidebileceği yönündeki esnek kurallar da yeni sezonda sahada olacak.
Çipli Top Teknolojisi Nasıl İşliyor?
Akıllı topun merkezinde yer alan özel bir hareket sensörü, topa herhangi bir müdahale anını ve topun havada izlediği rotayı saniyede yüzlerce kez VAR merkezine iletiyor. Fakat sistem sadece bu sensörle tek başına karar üretmiyor; stadyumdaki gelişmiş kameralar ve oyuncu izleme teknolojileriyle eşzamanlı çalışarak hakemlere kusursuz bir veri akışı sağlıyor.
Sistemin Avantajları
- Ofsayt Kararlarında Kesinlik: İçerideki sensör, topa temas edildiği saliseyi saniyede yaklaşık 500 kez analiz ederek ofsayt çizgisinin en doğru zamanda çekilmesini sağlar.
- Hızlı VAR İncelemeleri: Milimetrik ofsayt durumlarında videoları kare kare ileri-geri sarma ihtiyacını ortadan kaldırarak oyundaki duraksama süresini azaltır.
- Temas Sahibinin Tespiti: Topun en son hücum oyuncusuna mı yoksa savunmacıya mı çarptığının tespitini kesinleştirir.
- Elle Oynama İhlallerinde Destek: Topun oyuncunun eline temas ettiği anı ve bu temasın şiddet oranını belirleyerek hakeme yardımcı olur.
- Daha Az Tartışma: Ofsayt ve gol pozisyonlarında “yanlış an seçildi” şeklindeki itirazları büyük ölçüde bitirir.
- Yüksek Yayın Kalitesi: Alınan kararların ekran başındaki izleyicilere 3D animasyon grafiklerle sunulması, pozisyonların daha şeffaf anlaşılmasını sağlar.
Sistemin Dezavantajları
- Ciddi Maliyet Yükü: Sadece çipli topların alınması yeterli değildir. Ekstra kameralar, sensör okuyucuları, özel yazılımlar ve sistemi yönetecek eğitimli personelin istihdamı yüksek bütçeler gerektirir.
- Stadyumlar Arası Standart Sorunu: Farklı stadyumlardaki ışıklandırma kalitesi, kamera yerleşim açıları ve internet altyapısındaki eşitsizlikler sistemin çalışma performansını etkileyebilir.
- Olası Teknik Arızalar: Sistem bileşenlerinde (çip, alıcı veya kameralar) yaşanabilecek bir arıza anında klasik VAR sistemine dönülmesi gerekebilir. Bu da maçlar arasında teknolojik bir eşitsizlik doğurabilir.
Dünya Kupası’nda Yaşanan Çipli Top Tartışması
Çipli top teknolojisi geçmişte Dünya Kupası organizasyonunda bazı tartışmalara konu olmuştu. İngiltere ile Norveç arasında oynanan maçta atılan ilk golden önce topun sahadaki bir kamera kablosuna çarptığı iddia edilmiş, topun içindeki akıllı çipin bu ince teması yakalaması gerektiği konuşulmuştu.
Konunun büyümesi üzerine FIFA bir inceleme başlatmış ve verilerin analiz edildiğini duyurmuştu. Yapılan resmi açıklamada, topun havadaki süzülüşünde sensör verilerinde hiçbir anormallik bulunmadığı belirtilerek, “Topun kamera kablosuna temas ettiğine ve bu temasın topun hareket yönünü değiştirdiğine dair herhangi bir kanıta ulaşılamadı.” ifadelerine yer verilmişti.
Thomas Tuchel’in Açıklamaları
İngiltere Milli Takımı Teknik Direktörü Thomas Tuchel ise bahsi geçen maçın ardından şu ifadeleri kullanmıştı:
“Topun içinde en ufak bir teması bile tespit edebilen bir çip var, Hırvatistan-Portekiz maçından beri bunu biliyoruz. Dolayısıyla böyle bir temas olup olmadığını net biçimde söyleyebilmeleri gerekir. Ben pozisyonu görmedim ama FIFA da gerekli açıklamayı yaptı.”
