ABD, Kanada ve Meksika’nın ortak ev sahipliğinde düzenlenecek olan 2026 Dünya Kupası, 16 farklı ev sahibi şehirde yaz aylarında yaşanabilecek şiddetli hava koşulları nedeniyle olası aksaklıklarla karşı karşıya. Artan hava sıcaklıkları, bunaltıcı nem seviyeleri ve Kaliforniya ile Kanada’daki orman yangınlarından kaynaklanan kötü hava kalitesi, turnuva için ciddi riskler barındırıyor.
Scientific American tarafından öne çıkarılan bir World Weather Attribution analizine göre, karşılaşmaların yaklaşık dörtte birinin hem sporcuları hem de taraftarları tehlikeye atacak düzeyde aşırı sıcak koşullarında oynanması bekleniyor. Bununla birlikte yaz fırtınaları da katı güvenlik protokolleri sebebiyle organizasyon açısından büyük bir lojistik zorluk yaratıyor.
Fırtına ve yıldırım protokolünün detayları şu şekildedir:
- Stadyumun 10 millik (yaklaşık 16 kilometre) yarıçapı içine düşen tek bir yıldırım, maçın zorunlu olarak 30 dakika duraklatılmasına neden olur.
- Bu süre zarfında çakan her yeni yıldırım, 30 dakikalık geri sayım süresini sıfırlar ve bekleme süresini uzatır.
Bu sorun, geçtiğimiz yıl düzenlenen FIFA Kulüpler Dünya Kupası deneme turnuvasında oldukça net bir şekilde görülmüş ve şiddetli hava koşulları altı karşılaşmanın önemli ölçüde ertelenmesine yol açmıştı.
Görünmez Tehlike: Yıldırım Riskleri
Stadyumlar güvenlik amacıyla gelişmiş paratoner sistemleri kullansa da, yakın bölgelere düşen yıldırımlar etkinlikleri kesintiye uğratmaya yetebiliyor. Yıldırım düşmesi son derece ölümcül bir tehlike olmayı sürdürüyor; veriler 2006 ile 2021 yılları arasında ABD’de, çoğu açık hava etkinliklerinde olmak üzere 444 kişinin bu sebeple hayatını kaybettiğini gösteriyor.
Özellikle Rocky Dağları’nın doğusunda kalan nemli bölgeler en yüksek riski taşıyor. İklim bilimciler, küresel ısınmanın daha güçlü hava akımları ve artan bulut elektriklenmesi yaratarak yıldırım sıklığını artırmasının beklendiği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Delaware Üniversitesi’nden iklim bilimci Kelsey Malloy konu hakkında, “Henüz güçlü eğilimler tespit etmiş değiliz” derken, genel olarak ABD’nin bazı kesimlerinde “yıldırım olaylarının artması bekleniyor” ifadelerini kullandı. Hava durumu tahminlerinin ve şiddetli hava olaylarını öngörme sistemlerinin geliştiğini belirten Malloy, taraftarları risk uyarılarına ve ertelenen maçları çevreleyen güvenlik protokollerine kulak vermeye çağırdı.
Malloy, AFP’ye verdiği demeçte tehlikenin görünmez boyutuna şu sözlerle dikkat çekti:
“Birçok insan belki de fırtınayı göremediklerinde, yıldırımı göremediklerinde, gök gürültüsünü henüz duymadıklarında aktif bir tehdit altında olmadıklarını hayal ediyor. Ancak yıldırım, asıl fırtına konumundan kilometrelerce uzağa düşebilir.”
Florida Üniversitesi’nden yıldırım araştırmacısı Ziqin Ding ise stadyumların yangınları ve yapısal hasarları önlemek için paratonerlerle iyi bir şekilde korunduğunu, ancak yakınlara düşen yıldırımların organizasyonları kolayca sekteye uğratabileceğini kaydetti.
Aşırı Sıcaklar Hem Oyuncuları Hem Taraftarları Tehdit Ediyor
FIFA, fırtına gecikmeleri veya aşırı sıcaklıklarla ilgili endişeleri hafifletmek adına Atlanta, Dallas, Houston, Los Angeles ve Vancouver şehirlerinde çatısı olan, klimalı veya her iki özelliğe birden sahip stadyumları kullanacak. Ancak geriye kalan arenaların birçoğu açık hava stadyumlarından oluşuyor.
Bu durum, fırtına ertelemeleri yaşanabileceği ve oyuncular ile stadyumdaki taraftarların yıpratıcı sıcaklıklara maruz kalabileceği anlamına geliyor. 2025 yılındaki kulüp turnuvasında birçok karşılaşma 32 santigrat derecenin (90 Fahrenheit) üzerindeki hava şartlarında oynanmış, yüksek nem oranı hissedilen sıcaklığı çok daha tehlikeli boyutlara taşımıştı.
İklim bilimcilerden oluşan bir ekibin yakın zamanda yayımladığı rapora göre, New Jersey’de oynanacak final müsabakası da dahil olmak üzere planlanan oyunların dörtte biri “kavurucu sıcaklardan” olumsuz etkilenebilir. FIFA yönetimi bu sebeple maçların her iki yarısında da zorunlu serinleme (su) molaları verilmesini zorunlu hale getirdi.
Imperial College London’dan Doktor Chris Mullington, bu koşullar altında bazı futbolcuların “sadece alıştıkları yoğunlukta oynayamayacakları” ihtimaline dikkat çekti. Aşırı sıcak ve nem altında, doğrudan güneş ışığına maruz kalarak maç izleyen, alkol tüketebilecek taraftarlar ise daha büyük sağlık riskleriyle karşı karşıya kalabilir.
Doktor Mullington stadyumdaki seyirciler için durumu şu şekilde özetledi:
Bahsi geçen insanlar “elit sporcular olmayacaklar ve sıcaklığın şiddetlendirebileceği birçok yandaş hastalıkla gelebilirler.”
Aralarında Norveçli Morten Thorsby’nin de bulunduğu, mevcut ve eski profesyonel oyunculardan oluşan bir grup, kısa süre önce FIFA’ya sıcaklığın etkilerini anlatan bir dilekçe sundu. İmzalanan metinde sıcaklık stresinin oyuncular üzerindeki etkisi anlatılırken, “Kendinizi sersemlemiş, başı dönmüş hissetmenize, yorgunluk, kas krampları ve daha kötüsünü yaşamanıza neden olabilir.” ifadelerine yer verildi.
Oyuncular, FIFA’yı Dünya Kupası ısı stresi çerçevesini acilen güncellemeye çağırdı ve bu adımın “tutarlı iklim eylemi” ile birleştirilmesi konusunda ısrarcı oldu. Yayımlanan açık mektup şu çarpıcı çağrıyla son buldu:
“İklim krizinden bu kadar etkilenen bir sporun, bu sorunu çözmede sorumluluğunu üstlenmemesi kaçırılmış bir fırsat olacaktır.”
